فن بیان در سازمانها

اگر به عنوان مسئول استخدام کارمندان فعالیت دارید، حتما از جلساتی که برای مصاحبه با کارمندان و استخدام نیرو داشته اید تجربیات گرانبهایی دارید. قطعا افراد بسیاری را دیده اید که با رزومه و سوابق شغلی و تحصیلی قوی به شما مراجعه کرده اند اما در روز مصاحبه از پذیرش آنها امتناع کرده اید. به احتمال زیاد یکی از بزرگترین دلایل شما این بوده که مصاحبه آنها چنگی به دلتان نزده و با وجود سوابق ارزنده که در پرونده داشته اند اما حاضر نبوده اید آنها را استخدام کنید. در مقابل تمایل داشته اید افرادی را که سوابق چندان درخشانی نداشته اند ولی از مهارت ارتباطی قوی برخوردار بوده اند را استخدام نمایید.

اما بعد از روز مصاحبه و استخدام کارمندان، چقدر به مهارتهای ارتباطی کارمندانتان توجه داشته اید؟ قطعا شما به عنوان یک مدیر موفق می دانید رمز موفقیت شرکت شما این است که کارکنانی با توانایی های ارتباطی بالا داشته باشید. این کارکنان شما هستند که با مشتریان و اداره های دیگر در ارتباط هستند و آینه ای تمام نما از فعالیت سازمان شما هستند. هر چه کارکنان شما بهتر بتوانند با مخاطبان در ارتباط باشند، قطعا موقعیت شما و سازمانتان بهتر خواهد شد.
در جلسات هم دیده اید زمانی که قرار است کارمندتان یک گزارش ارائه دهد، شما مشتاق هستید آن را به بهترین وجه ممکن انجام دهد اما برای یادگیری این مهارت چه آموزش هایی را برای او در نظر گرفته اید؟ مدیران هوشمند می دانند باید بخشی از ساعت های کاری کارکنانشان را به آموزش مهارت های گوناگون اختصاص دهند تا نتیجه چند برابری آن را ببینند.
سازمان ها معمولا دوره هایی را برای مدیران برگزار می کنند اما کمتر سازمانی را دیده ام که به اهمیت مهارت های ارتباطی و به خصوص فن بیان کارکنانش توجه کند. برگزاری کارگاه های فن بیان ویژه کارمندان می تواند شروعی باشد برای ارتقای سطح سازمان شما.

درصد بسیاری از کارکنان امروز را نسلی تشکیل می دهند که در فضایی پرورش یافته و بزرگ شده اند که مهارت های ارتباطی و فن بیان هیچ جایگاهی در آموزش ها نداشته است و موفقیت های ارتباطی را به استعداد اشخاص نسبت می دادند. در حالی که همه این مهارت ها آموختنی است و اگر در کودکی آن را نیاموخته ایم ضرورت دارد هر چه سریع تر این کمبود را جبران کنیم تا بیش از این مشمول خسران نشویم!

اگر شخصی تا مقطع دیپلم تحصیل کرده باشد، در طول دوران مدرسه چیزی حدود صد جلد کتاب را مطالعه کرده، امتحان داده و قبول شده است. اما در کدام یک از این کتاب ها، مهارتهای ارتباطی و فن بیان گنجانده شده است؟ در کدام آموزش یاد گرفته ایم چطور اعتماد به نفس داشته باشیم؟ کجا آموخته ایم چطور بدون استرس جلوی جمع صحبت کنیم؟ کجا آداب معاشرت را آموخته ایم؟
در طول دوران تحصیل در مدرسه یاد گرفته ایم که هر کس کمتر حرف بزند نمره انضباط بهتری می گیرد! یعنی عملا به سکوت و خجولی تشویق شده ایم.
در مهمانی های خانوادگی هم معمولا بچه های ساکت و منزوی فامیل را به عنوان الگوی فرزندان خود معرفی کرده ایم و از آنها خواسته ایم ساکت و مودب باشند!
اما برای حرف زدن آنها چه موقعیتی را در نظر گرفته ایم؟ کجا از او خواسته ایم میان جمع صحبت کند؟ کجا به او یاد داده ایم چطور حرف بزند؟
جالب است که برای دریافت گواهینامه رانندگی باید ساعتها آموزش تئوری و عملی ببینیم اما برای مهمترین مهارت زندگی یعنی توانایی برقراری ارتباط با دیگران هیچ آموزشی دریافت نمی کنیم!

امروزه تقریبا در هر محله یا خیابان یک آموزشگاه زبان، آموزشگاه موسیقی، آموزشگاه کامپیوتر و بسیاری از آموزشگاههای دیگر وجود دارد. البته یادگیری همه اینها مزایای بسیاری برای ما دارد اما جای خالی آموزشگاه های مهارت های ارتباطی و فن بیان در این میان بسیار خالی است.
به نظر شما وقت آن نرسیده که برای بزرگترین مهارت مورد نیاز کارکنان خود یعنی مهارت ارتباطات و فن بیان آنها تدبیری بیاندیشید؟

چرا خوب سخن بگوییم؟

اهمیت سخن:

خداوند مهربان در قرآن مجید کتاب زندگی به ویژگی‌های برای سخن گفتن اشاره می‌فرماید:

قولو للناس حسنا با مردم به نیکویی سخن بگویید.

قولا بلیغا: شیوا و رسا سخن بگویید

قولا معروفا: پسندیده سخن گفتن

حتی در آیه ۴۴ سوره طه، زمانی که حضرت موسی (ع) برای سخن گفتن با فرعون از جانب پروردگار مامور می‌شود به او امر می شود با کلام نرم و مهربانانه با او سخن بگوید. فقولا له قولا لینا.

و در عین حال کلام باید محکم و استوار باشد. قولا سدیدا.

قولا کریما: کریمانه و بزرگوارانه

 
سخن گفتن در ادبیات و فرهنگ کهن ما هم همواره جایگاه ویژه‌ای داشته. اینکه سعدی یکی از هشت باب گلستان را به آداب صحبت اختصاص داده یکی از مصادیق جایگاه والای سخن گفتن هست.
 

اما چگونه سخنی را باید بر زبان راند؟

اندیشه قبل از سخن:

سعدی در گلستان چه زیبا بیان می‌کند: اول اندیشه وانگهی گفتار

روایات بسیاری در این زمینه در تعالیم دینی ما وجود دارد از جمله اینکه

امام هادى علیه السلام : نادان، اسیر زبان خویش است.

امام على علیه السلام : تا سخن را به زبان نیاورده اى، سخن در بند توست. همین که آن را به زبان آوردى، تو در بند سخن در مى آیى.

پیامبر اکرم(ص) میفرماید: گفتار نیک باعث افزایش روزی ثروت  و طول عمر میگردد

 

اما چه جور اندیشه‌ای؟ اندیشه مثبت

تا فکر و اندیشه مثبت نباشد، بازده مثبت نخواهد داشت.

 

شاید شما هم به خاطر داشته باشید که در گذشته بزرگترهامون همیشه میگفتند حرف خوب بزنید!

منظور از حرف خوب چیست؟ همان کلام خیر.

پیامبر رحمت و مهربانی می‌فرماید من کان یومن بالله و الیوم الاخر فلیقل خیرا او یسکت

کسی که به خدا و روز قیامت ایمان دارد کلام خیر برزبان جاری می‌کند یا سکوت می‌کند.

 

بسیاری از شما عزیزان با قانون جذب آشنا هستید. اینکه اگر ما خیر و خوبی را منتشر کنیم، روی کائنات اثر مثبت می‌گذارد و خیر و خوبی در نهایت به سوی خود ما بر می‌گردد. پس اگر طالب خوبی هستیم، باید نیکی کنیم.

تصور کنید اگر با کمک هم جهانی را بسازیم سرشار از انسانهایی که خیر و خوبی را برای همگان می‌خواهند…و به قول حضرت حافظ عالمی دیگر بباید ساخت وز نو آدمی…

 

و کلام آخر اینکه

اعتقاد به گفته: چیزی را بگوییم که قلبا به آن معتقد هستیم. مخاطب هوشمند است و متوجه خواهد شد.

سخن کز جان برون آید  نشیند لاجرم بر دل

 

اما بعد از اینکه به ویژگی‌های یک کلام مناسب آگاه شدیم، باید بتوانیم منظورمان را هم بیان کنیم.

راهکاری که بعد از مطالعه و تجربه در این زمینه به شما عزیزان پیشنهاد می‌دهم این است که

ابتدا ببینیم چه می‌خواهیم بگوییم؟ هسته اصلی سخن حافظ چه زیبا گفته است: چون جمع شد معانی گوی بیان توان زد

دوم ببینیم به چه کسانی و در چه فضایی قرار هست صحبت کنیم؟ مخاطب شناسی

در نهایت کلام را به اصطلاح در زرورق می‌پیچیم و با بهترین بیان مطرح می‌کنیم. زیباسازی کلام

آداب حضور در جلسات رسمی

سلام دوستان. قطعا برای شما عزیزان بارها پیش آمده که به جلسه ای دعوت شده اید که قرار است در آنجا صحبت کنید و یا فقط حضور داشته باشید. حتما میدانید که هر چیزی آدابی دارد. ما در این نوشتار قصد داریم ببینیم آداب فن بیان و حضور در جلسات رسمی چیست. این موارد را به صورت تیتروار و کلی در این نوشتار میتوانید ملاحظه فرمایید. در بخشهای دیگر سعی میکنیم مواردی را که ضرروی است بیشتر بسط دهیم.

  1. اگر در جلسه‌ای شرکت می‌کنید، از قبل برای صحبت کردن احتمالی آماده باشید. حتی اگر با شما هماهنگ نشده باشد.
  2. قبل از شروع جلسه، در خصوص آن اطلاعات کافی کسب کنید: موضوع جلسه، تعداد افراد حاضر در جلسه، افراد حاضر در جلسه، سطح جلسه و… .
  3. در جلسات حتما برگه یادداشت و خودکار به همراه داشته باشید و نکات مهم را به همراه تاریخ یادداشت کنید.
  4. لباس رسمی و مناسب جلسه بپوشید. آنچه در ابتدا مورد توجه مخاطب قرار میگیرد، پوشش لباس و آراستگی شماست.
  5. بهداشت دهان و بدن را جدی بگیرید و همیشه از معطر بودن خود مطمئن شوید. امام صادق (ع) می فرماید: عطر زدن از سنتهای پیامبران است.
  6. در هر جلسه ای که حضور دارید، احترام به سخنران و سایرین را با سکوت کردن و گوش سپردن به صحبتها رعایت کنید. احترام به دیگران، احترام به شخصیت خودتان است.
  7. برای آنکه گوینده خوبی باشید، نخست باید شنونده خوبی باشید. در جلسات به سخنان دیگران کاملا گوش دهید نه اینکه در ذهن خود جملاتی را که قرار است بر زبان جاری کنید مرور کنید.
  8. مثل یک شنونده باهوش و مشتاق با تمام حواس خود در جلسات شرکت کنید.
  9. اگر سخنران از شخص خاصی سوال پرسید، سعی نکنید به آن شخص کمک کنید. بلکه منتظر شوید تا او پاسخ دهد. در صورت نیاز به شما اعلام می شود.
  10. اگر یکی از حضار از سخنران سوالی پرسید، هرگز شما پاسخ ندهید، با اینکار نظم جلسه را بر هم خواهید زد.
  11. وقتی سخنران مشغول سخن گفتن است، هرگز به طور ناگهانی تکه نیندازید! علاوه بر اینکه اصلا کار بامزه ای نیست، از ادب نیز به دور است.
  12. از جویدن آدامس در جلسات رسمی خودداری کنید.
  13. مراقب نوشیدنی ها باشید! مراقب باشید موقع نوشیدن چای و … صدای اضافه ایجاد نکنید و با صدا هورت نکشید.
  14. خمیازه نکشید و اگر به صورت ناگهانی مجبور به این کار شدید، دستان خود را جلوی دهانتان بگذارید. برای جلوگیری از خمیازه کشیدن، آب بنوشید تا اکسیژن لازم را به بدن برسانید.