خوانش خلاق

 

در فرهنگ ایرانی استفاده از شعر و متن های ادبی جایگاه خاص خود را دارد و با توجه به موقعیت جلسه می‌توانید از آنها بهره ببرید. فقط مراقب باشید در ارائه آنها دقت کافی داشته باشید و زیاده‌روی نکنید. چه از نظر زمانی و چه از نظر سطح کلماتی که استفاده می‌کنید.

زمانی که می‌خواهید شعر بخوانید نگویید الان می‌خواهم شعر بخوانم! همین که شروع به خواندن کنید کافی است.

موقع خوانش شعر مراقب لحن خود باشید که دچار افراط و تفریط نشوید. برخی از دوستان زمانی که می خواهند شعر بخوانند، آن را با لحنی بسیار شاعرانه و به صورت کشیده ادا می کنند. همیشه به یاد داشته باشید از داشتن لحن بیش از حد شاعرانه در جلسات رسمی پرهیز کنید. چرا که ممکن است به جای اثر مثبت نتیجه عکس آن را ببینید.

برخی دیگر هم شعر را به صورت بسیار خشک و رسمی ادا می کنند که از یک متن ساده قابل تشخیص نیست.

رعایت اعتدال مناسب ترین کار در خوانش شعر است. یعنی نه آنقدر شاعرانه بخوانید که با شب شعر اشتباه گرفته شود و نه آنقدر خشک و رسمی که نتواند هیچ حسی را به مخاطب منتقل کند.

البته در خوانش شعر باید به نکات زیادی توجه داشت. یعنی نوع شعر را باید شناخت تا بر اساس آن لحن مناسب را گرفت.

انواع لحن

لحن کلام یکی از مهمترین ابزار انتقال پیام به مخاطب است و یکی از مهمترین عناصر خوانش خلاق محسوب می شود. لحن کلام یعنی چگونگی خوانش جملات با توجه به شرایط موجود و فضای حاکم بر جمله وکل متن. باید توجه داشت هر متنی لحن ویژه ی خود را می طلبد و بسته به شرایط و فضای متن نیز، لحن خواندن تغییر می کند. داشتن لحن مناسب مانع از یکنواختی و خسته کننده شدن کلام می شود. همان طور که در خوانش متن های نوشتاری لازم است به فضای متن توجه کنیم، در گفتار نیز لازم است با توجه به فضای جلسه و موقعیت آن از لحن مناسب کلام استفاده کنیم.

از مهمترین لحن های زبان فارسی می توان به لحن ستایشی، لحن داستانی، لحن عاطفی، لحن حماسی، لحن تعلیمی و لحن توصیفی اشاره کرد.  قطعا در یک جلسه رسمی باید به لحن کلام توجه ویژه ای داشت تا با محافل شاعرانه و ادبی اشتباه گرفته نشود.

یکی از بهترین کارها برای داشتن لحن مناسب، این است که عبارتها را  با لحن مخصوص هر بخش بخوانید و صدای خود را ضبط کنید. حتما به صدای ضبط شده گوش دهید و ببینید آیا توانسته اید حس لازم را به متن منتقل کنید؟

همچنین برای بهبود لحن می توانید یک جمله ساده را با لحن های مختلف بخوانید و صدای خود را ضبط کنید و به آن گوش دهید یا از یک نفر بخواهید تشخیص دهد لحن شما کدام است. پیشنهاد می کنم همین الان سعی کنید جمله “من در حال مطالعه کتاب هستم” را به صورت پرسشی، خبری، تعجبی، عاطفی، شاد و غمگین بخوانید و صدای خود را ضبط کنید. سپس حتما به صدای ضبط شده خود گوش دهید ببینید آیا توانسته اید لحن مورد نظر را به کلام بدهید و آیا با شنیدن جمله همان حس مورد نظر به شما منتقل می شود؟ هر چه بیشتر این تمرین را تکرار کنید، لحن شما بیشتر تقویت می شود و نتیجه بهتری می گیرید.

توجه داشته باشید با برجسته کردن و تاکید روی هر یک از کلمات این جمله به ظاهر ساده، لحن تغییر می کند و منظور ما به گونه دیگری برداشت می شود. مثلا اگر در حالت پرسشی، روی کلمه “من” تاکید کنیم و بگوییم “من در حال مطالعه کتاب هستم؟” با زمانی که تاکید روی کلمه “کتاب” باشد و بگوییم “من در حال مطالعه کتاب هستم؟”  کاملا متفاوت است. همین حالا این جمله ها را با تاکید روی کلمات مختلف آن بخوانید تا متوجه تفاوت بشوید. این تمرین یکی از بهترین تمرین ها برای بهبود لحن است.

تفاوت درونگرایی با خجولی

بسیار پیش می آید که افراد درونگرا و خجول با یکدیگر اشتباه گرفته می شوند و به افراد درونگرا برچسب خجولی زده می شود. اگر دو تیپ شخصیتی برونگرا و درونگرا را در نظر بگیریم، ملاحظه می کنیم که درونگرا بودن درست مانند چپ دست بودن، سیاه پوست بودن، بلندقد بودن و دیگر ویژگی هایی که انسان نقشی در آنها ندارد، آمیخته با وجود فرد است و به هیچ عنوان عیب و ایراد تلقی نمی شود.

افراد درونگرا ویژگیهای مختص خود را دارند. مثلا با اینکه به راحتی می توانند جلوی جمع صحبت کنند، اما ترجیح می دهند اوقاتشان را در سکوت و تنهایی بگذرانند. در حالی که افراد خجالتی بسیار مشتاقند که بتوانند در جمع حاضر شوند و به چشم بیایند ولی از روبرو شدن با جمع هراس دارند.

افراد درونگرا معمولا به تنهایی تصمیم می گیرند اما افراد خجول با اینکه دوست دارند نظر دیگران را بدانند اما از این کار خجالت می کشند.

انسان های درونگرا هر جا صلاح بدانند با نظر دیگران موافق و یا ناموافق هستند و این را به خوبی به دیگران منتقل می کنند اما انسان های خجول معمولا با دیگران موافق هستند و لبخند رضایت بر لب دارند. آنها سعی می کنند ظاهرشان را موافق با دیگران نشان دهند تا از طرف دیگران طرد نشوند. گاهی لبخندهای افراطی دلیل بر خجالتی بودن انسان است. البته این ویژگی بیشتر در کودکان خجالتی دیده می شود و در بزرگسالی تبدیل به رضایت همه جانبه نسبت به تصمیم دیگران می شود.

درونگراها در جایی که لازم باشد می توانند از حق خود به خوبی دفاع کنند و در مقابل خواسته دیگران پاسخ منفی دهند اما افراد خجول این توانایی را ندارند و به سادگی و بر خلاف رضایت قلبی تسلیم خواسته دیگران می شوند.

در یک میهمانی اگر دو فرد درونگرا و خجول وجود داشته باشد، به غیر از خود آنها معمولا کسی متوجه این تفاوت نمی شود. ممکن است هر دو ظاهری ساکت و آرام داشته باشند ولی فرد درونگرا ممکن است مشغول مرور افکار و برنامه های خود باشد در حالی که درون فرد خجالتی غوغایی است که هر چه سریع تر بتواند جمع را ترک کند.

اینها بخشی از تفاوت افراد درونگرا و خجول است که می تواند باعث شود بتوانیم با دیگران ارتباط بهتری برقرار کنیم.

 

اسلایدسازی حرفه ای

یکی از بهترین وسایل کمکی برای ارائه مطالب، استفاده از اسلاید است. این روزها در بیشتر فضاها امکان استفاده از ویدئوپروژکتور و یا حداقل یک صفحه نمایش وجود دارد. هرگز این فرصت را از دست ندهید و تا جایی که مقدور است از تصاویر در ارائه مطالب خود کمک بگیرید.


در ساخت اسلاید توجه کنید هرگز از اسلایدهای سراسر متن استفاده نکنید و قانون ۵ در ۵ را مورد توجه قرار دهید. یعنی در هر اسلاید حداکثر پنج جمله و هر جمله حداکثر ۵ کلمه داشته باشد. البته با توجه به موقعیت می توانید اندکی در آن تغییر ایجاد کنید.

از طراحی اسلایدهای شلوغ اجتناب کنید. استفاده بیش از حد از لوگو و طرح‌های حاشیه، تاثیر معکوس دارد و توجه مخاطب را از کلامتان دور می‌کند.

استفاده از تصاویر فکاهی فضای جلسه را شاد و اثربخشی را زیاد می‌کند اما در استفاده از آنها هوشیار باشید و شرایط جلسه و مخاطبان را در نظر بگیرید. گاهی استفاده از طنز تأثیر منفی دارد و باید حتما شرایط جلسه را در نظر بگیرید.

یکی از معمول ترین نرم افزارها برای اسلاید سازی پاورپوینت است. برای درج تصاویر در پاورپوینت از گزینه Insert Picture استفاده کنید. انتخاب تصاویر با کیفیت بالا اهمیت زیادی در جذاب شدن اسلاید شما دارد.

در صورت امکان در بخشی از اسلاید خود فیلمی کوتاه یا انیمیشن مرتبط بگنجانید. می توانید با استفاده از گزینه Insert Video فیلم مورد نظر خود را در اسلایدهای پاورپوینت درج کنید.

حتما به کنتراست اسلاید یعنی اختلاف رنگ پس زمینه با رنگ متن یا تصویر اصلی توجه کنید. اگر از رنگهایی با اختلاف کم استفاده کنید، متن شما خوانا نخواهد بود و مخاطب را به زحمت می اندازد.

نوع و سایز قلمی که در ساخت اسلاید استفاده می کنید باید به گونه ای باشد که به راحتی روی پرده خوانده شود. فونتهای معمول مثل یکان، یاقوت، نازنین و ترافیک اگر با سایز مناسب استفاده شوند مناسب هستند. از فونت تیتر ترجیحا برای عنوان اصلی استفاده کنید. مراقب باشید از فونتهایی که اسلاید را شلخته نشان می دهند، فانتزی هستند و یا به هر دلیلی خوانا نیستند استفاده نکنید.

مراقب غلطهای تایپی در اسلاید خود باشید. اگر در یک کتاب صد صفحه ای چند غلط تایپی وجود داشته باشد، خوانندگان معمولان آن را غلط تایپی می نامند و به سادگی از آن چشم پوشی می کنند اما وجود یک غلط تایپی در اسلایدی که قرار است بیشتر از چند کلمه در آن نباشد، تقریبا غیر قابل چشم پوشی است و توجه بسیاری از مخاطبان جزئی نگر شما را به خود جلب خواهد کرد. پس همیشه متن اسلایدها را مورد بازبینی دقیق قرار دهید.

توجه کنید تحت هیچ شرایطی از روی متن اسلاید روخوانی نکنید. اسلاید قرار است ابزاری کمکی برای ارائه بهتر مطالب شما باشند و در واقع در کنار شما قرار می گیرند. اگر قرار باشد از روی اسلاید روخوانی کنید، چه نیازی به حضور شما در جلسه است؟ کنار بایستید تا مخاطبان از روی اسلاید متن شما را بخوانند!

سعی کنید آمار و ارقام را به صورت نمودار طراحی کنید تا در ذهن مخاطب جای گیرد.

اگر مطالب اسلاید شما فارسی است، سمت راست پرده بایستید و اگر مطالب لاتین است سمت چپ باشید. یعنی جایی بایستید که جمله شروع می‌شود. با این کار چشم مخاطب خسته نمی‌شود و برای پیدا کردن ابتدای جمله سر در گم نمی‌شود.

در حین ارائه، به گونه‌ای صحبت کنید که مخاطبان شما را دنبال کنند و فقط زمانی که قرار است به اسلاید اشاره کنید با گفتن جملاتی شبیه “همانطور که در نمودار می‌بینید” توجه مخاطب را به اسلاید جلب کنید.

حتما یک نسخه کپی از مطالب ارائه شده در اسلایدهای خود به همراه داشته باشید تا در صورتی که مساله‌ای پیش آمد، ترتیب و انسجام کلامتان حفظ شود.

این مورد در یک جلسه برای خودم اتفاق افتاد و متاسفانه چون آن زمان به اهمیت همراه داشتن نسخه‌ای از مطالب به صورت کاغذی واقف نبودم، فرصت جذب مخاطب را به کلی از دست دادم. مطالب در ذهنم به هم ریخت و آنقدر ذهنم آشفته شد که نتوانستم ارائه موثری داشته باشم. در بسیاری از جلسات هم دیده‌ام که سخنران به دلیل باز نشدن فایل و یا هر مشکل فنی دیگری چطور دستپاچه شده نتوانسته ارائه موثری داشته باشد. البته اگر چنین اتفاقی یا مشابه این رخ داد، هرگز دیگران را مقصر ندانید و حرمت تریبونی که به شما داده شده است را حفظ کنید. این اخلاق حرفه‌ای می‌تواند برایتان پیامدهای بی‌شماری به همراه داشته باشد.

ضرورت یادگیری فن بیان

آیا تا به حال برای شما پیش آمده که مشغول صحبت کردن باشید ولی کلمات یادتان نیاید؟ یا در جمعی از شما خواسته می شود صحبت کنید ولی کلامتان انسجام لازم را ندارد و بعد از جلسه با خودتان خلوت می کنید که ای کاش فلان حرف را زده بودم. یا در حین صحبت کردن تپق می زنید، رشته کلام از دستتان خارج می شود، مِن و مِن می کنید و موقع صحبت کردن در میان جمع دچار تپش قلب و استرس می شوید؟

یادگرفتن فن بیان یعنی تسلط بر همه مواردی که به آن اشاره کردیم. یعنی بتوانیم حرفمان را به صورت روان و منسجم به دیگران انتقال دهیم. بله به همین سادگی. فن بیان یعنی خوب و روان صحبت کردن به طوری که مخاطب منظور ما را به راحتی دریابد.

امروزه تقریبا در هر محله یا خیابان یک آموزشگاه زبان، آموزشگاه موسیقی، آموزشگاه کامپیوتر و بسیاری از آموزشگاههای دیگر وجود دارد. البته یادگیری همه اینها مزایای بسیاری برای ما دارد اما جای خالی آموزشگاه مهارتهای ارتباطی و فن بیان در این میان بسیار خالی است.

اگر شخصی تا مقطع دیپلم تحصیل کرده باشد، در طول دوران مدرسه چیزی حدود صد تا کتاب را مطالعه کرده، امتحان داده و قبول شده. اما در کدام یک از این تعداد کتاب، مهارتهای ارتباطی و فن بیان گنجانده شده است؟ در کدام آموزش ما یاد گرفته ایم چطور اعتماد به نفس داشته باشیم؟ کجا آموخته ایم چطور بدون استرس جلوی جمع صحبت کنیم؟ اتفاقا در طول دوران تحصیل در مدرسه یاد گرفته ایم که هر کس کمتر حرف بزند نمره انضباط بهتری می گیرد! یعنی عملا به سکوت و خجولی تشویق شده ایم.

همه ما افرادی را می شناسیم که در حیطه کاری خود بسیار متخصص هستند ولی معمولا کسانی به جایگاه های بالا می رسند که بتوانند با دیگران بهتر ارتباط برقرار کنند. در مکانهای اجتماعی کسانی موفق تر هستند و بیشتر به چشم می آیند که از قدرت بیان بهتری برخوردارند و بیشتر از دیگران می توانند ارتباط برقرار کنند.

جالب است که برای دریافت گواهینامه رانندگی باید ساعتها آموزش تئوری و عملی ببینیم اما برای مهمترین مهارت زندگی یعنی توانایی برقراری ارتباط با دیگران هیچ آموزشی دریافت نمی کنیم!

بدون شک یکی از بهترین سرمایه گذاری ها آموختن مهارتهای ارتباطی و فن بیان است چرا که تا پایان عمر با ما خواهد بود. وقتی بتوانیم در میان جمع خوب صحبت کنیم، اعتماد به نفسمان بالا می رود و هر چه بیشتر این کار را انجام دهیم باعث می شود از عملکرد خود رضایت داشته باشیم و خودمان را شخص موثری و مفیدی می بینیم و این باعث می شود عزت نفسمان هم بالاتر رود.

حرف بزن تا شناخته شوی…

استفاده از واژگان مثبت

اگر به کلامی که از دهان بیرون می‌آید، به چشم انرژی نگاه کنیم که بر اساس قانون پایستگی از بین نمی‌رود و فقط از نوعی به نوعی دیگر تبدیل می‌شود، آنگاه بهتر درک می‌کنیم که هر کلامی که از دهان ما خارج می‌شود چه در جلسات و چه در مکالمات عادی، می‌تواند روی جهان پیرامون ما اثر بگذارد و در نهایت به سوی خود ما باز گردد.

واژه‌هایی که بار معنایی مثبت دارند، می‌توانند اثربخشی کلام را دو چندان کند. به عنوان مثال با شنیدن کلماتی مانند خدا، آرامش و بهشت حس خوبی به ما دست می‌دهد و در مقابل این کلمات واژه هایی مثل شیطان، استرس و جهنم، حس بدی به ما منتقل می‌کند.
فطرت انسان به گونه ای است که میل به خوبی دارد. استفاده از کلمات مثبت باعث می شود کلام در دل مخاطب بیشتر نفوذ کند و حس بهتری از همصحبتی با شما پیدا کند.

شاید فکر کنید همیشه نمی توان از این واژه های مثبت استفاده کرد و همیشه همه چیز گل و بلبل نیست! شرایط هر جوری که باشد می توان آن را با جملات و کلمات مثبت بیان کرد. به عنوان مثال اگر قرار است در مورد بحران مالی شرکت صحبت کنید، می‌توانید به جای آنکه بگویید “وضعیت مالی شرکت بحرانی است”، بگویید “باید به وضعیت مطلوب مالی برسیم”. یا اگر قرار است در مورد کم آبی صحبت کنید، می‌توانید به جای آنکه بگویید “بی آبی و خشکسالی بیداد می‌کند” بگویید “بیایید دست به دست هم دهیم تا آبادانی و سرسبزی را برای سرزمینمان به ارمغان آوریم”.
البته باید همتی کنیم و جملات و ضرب المثل هایی که به نادرست در فرهنگ ما ریشه دوانده و در بسیاری اوقات مبنای تصمیم گیری ما شده را حذف کنیم. مثلا عبارت “با یک گل بهار نمی شود” در فرهنگ ما زیاد استفاده می شود. این عبارت بار منفی زیادی دارد و این را تداعی می کند که که صبر کنید تا همه چیز به حد کمال برسد و سپس کاری را انجام دهید. شاید به گونه ای بحث کامل گرایی را بیان می کند که کاملا ناپسند است و با کمال جویی که صفتی پسندیده است بسیار متفاوت است.
مثال دیگر عبارت “آب که از سر گذشت چه یک وجب چه صد وجب”. این ضرب المثل ناامیدی را ترویج می دهد و می گوید اگر درگیر مشکلات شدید دیگر راه چاره ای نیست! آیا واقعا یک وجب با صد وجب فرقی ندارد؟ آیا نباید امید داشت که بتوان بر مشکلات پیروز شد؟
اینها نمونه ای بودند از ضرب المثلهایی که باید در فرهنگ ما ریشه کن شوند. اگر شما هم نظری دارید لطفا با ما در میان بگذارید.

حرف بزن تا شناخته شوی…

ارتباطات غیرکلامی

بر اساس تحقیقات صورت گرفته درصد بسیار زیادی از پیام از طریق زبان بدن و لحن کلام به مخاطب منتقل می شود. بنابراین لازم است در کنار استفاده از واژگان مناسب، به ارتباطات غیر کلامی هم توجه کرد. اگر شخص مطلبی را بگوید ولی حالت چهره و زبان بدن او آن را تایید نکند، قطعا کلامش اثربخش نخواهد بود و مخاطب به راحتی متوجه این تناقض خواهد شد. جالب است بدانید قبل از اینکه لب به سخن بگشایید، بدن شما صحبت می کند و حالت هایی را که به صورت ناخودآگاه به خود گرفته به جای کلامتان به مخاطب منتقل می کند. در ادامه به برخی عوامل غیرکلامی موثر در انتقال پیام اشاره می شود.

 

ارتباط چشمی

یکی از مهمترین نکات در بحث ارتباطات و اثربخشی کلام، برقراری ارتباط چشمی است. این که گفته می شود ارتباط چشمی یعنی دقیقا شخص سخنران باید به چشمان فرد مخاطب نگاه کند. اگر یک مخاطب باشد که تکلیف مشخص است و اگر تعداد مخاطبان بیشتر از یک نفر بود باید این نگاه بین آنها به صورت کاملا عادلانه تقسیم شود. حتی در جلسات بزرگتر در حد همایشهای چند صد نفره هم باید این نکته را در نظر گرفت. در همایشهای بزرگ باید سالن را به صورت فرضی به چند قسمت تقسیم کنید و هر بار به یک قسمت سالن نگاه کنید. در این صورت افرادی که در آن منطقه هستند تصور می کنند شما مستقیم به چشمان آنها نگاه کرده اید و این باعث می شود ارتباط بهتری با شما و کلامتان برقرار کنند. مراقب باشید موقع صحبت کردن به در و دیوار و سقف و کف زمین نگاه نکنید و تمام توجه تان به مخاطب باشد.

 

زبان بدن

حتما توجه کرده اید گاهی یکی از دوستانتان به نظر خسته می رسد و زمانی که از او می پرسید به نظر خسته می آیی، انکار می کند. او با زبانش می گوید خسته نیست ولی حالت چهره و زبان بدنش به شما می گوید خسته است! شما کدام را باور می کنید؟ قطعا آنچه را که می بینید می پذیرید حتی اگر با زبان انکار کند. تاکید می کنم قبل از اینکه شما صحبت کنید، زبان بدن با مخاطب صحبت می کند. حتی اگر سعی کنید کلمات انرژی بخش به کار ببرید، تا زمانی که حالت بدنتان با کلامتان هماهنگ نشده باشد و تاثیر لازم را در حالت چهره تان نداشته باشد، انرژی مورد نظرتان به مخاطب انتقال پیدا نمی کند. قبل از اینکه شما سخن بگویید، حالات چهره، نوع نشستن و برخاستن و به طور کلی زبان بدن شما سخن می گوید.

یکی از نکات مهم در خصوص زبان بدن، وضعیت قرار گرفتن شانه هاست. افتادگی شانه به هیچ عنوان نشانه فروتنی شما نیست بلکه نمایانگر عدم اعتماد به نفس کافی در شما است. به خصوص زمانی که قرار است صحبت کنید شانه ها را به طرف عقب ببرید و تا حد امکان گردن را صاف نگه دارید. اگر قرار است به صورت نشسته و پشت میز صحبت کنید، صاف روی صندلی بنشینید و گردن خود را روی میز خم نکنید. از لم دادن روی صندلی یا تکیه دادن به تریبون پرهیز کنید و حالت بی رمق نداشته باشید.

حرکت دستان نقش مهمی در زبان بدن ایفا می کند. از تکان دادن بیش از حد دستان در حین سخن گفتن پرهیز کنید. این کار علاوه بر آنکه حواس مخاطب را پرت می کند، نشان دهنده آن است که بر سخن خود تسلط کافی ندارید و دچار استرس شده اید. از قرار دادن دستان خود به زیر چانه، خاراندن گوش و به طور کلی لمس کردن صورتتان در حین صحبت کردن بپرهیزید. هنگام صحبت کردن دستان خود را جلوی دهانتان نگه ندارید. لازم است مخاطب به صورت همزمان حرکات دهان شما را ببیند و صدایتان را بشنود.

لحن کلام

اگر به یک کودک که معنی کلمات را متوجه نمی شود با چهره عصبانی و خشمگین بگوییم “دوستت دارم” کودک گریه می کند! چرا که لحن کلام ما را باور کرده نه کلمات را. حالا اگر به همین کودک با لحن مهربان بگوییم “دوستت ندارم” کودک می خندد! این یکی از بازیهای دوران کودکی من و برادر بزرگترم نسبت به خواهر کوچکترمان بود. از همین مثال ساده می توان متوجه شد تاثیر لحن گفتار در اثربخشی کلام تا چه میزان است. یعنی ممکن است حتی معنی کلام را به صورت کامل تغییر دهد. حتی اگر مخاطب متوجه کلام شما بشود، نقش لحن را در تاثیر کلام باید بسیار جدی گرفت. صحبت کردن با صدایی یکنواخت یا صدایی شبیه نالیدن باعث می شود مخاطب خیلی سریع خسته شود و دلش نخواهد به ادامه مباحث شما گوش کند. نتیجه آن می شود که یا با گوشی سرگرم می شود و یا با اینکه به شما نگاه می کند ولی در تخیلات خود سیر کند.

یکی از راههای بهبود لحن صدا، گوش دادن به ترانه های فاخر و همخوانی با آنهاست. ترانه ای را که دوست دارید بارها گوش دهید و سعی کنید با خواننده همراهی کنید. صدای خواننده را از هدفون بشنوید و سعی کنید همزمان صدای خودتان را ضبط کنید. سپس به صدای ضبط شده خود گوش دهید تا متوجه تفاوت لحنتان با خواننده بشوید. آنقدر این کار را تکرار کنید که به لحن خواننده نزدیک شوید.

یکی دیگر از تمرینها سلفژ است. اینکه بتوانید نت های ساده موسیقی را با صدایتان تقلید کنید. با یک کیبورد ساده هم می توان این تمرین را انجام داد. حتی اگر پیانو یا ابزار موسیقی ندارید می توانید از برنامه هایی که روی سایتهای مختلف اینترنت وجود دارد استفاده کنید.

 

چرا خوب سخن بگوییم؟

اهمیت سخن:

خداوند مهربان در قرآن مجید کتاب زندگی به ویژگی‌های برای سخن گفتن اشاره می‌فرماید:

قولو للناس حسنا با مردم به نیکویی سخن بگویید.

قولا بلیغا: شیوا و رسا سخن بگویید

قولا معروفا: پسندیده سخن گفتن

حتی در آیه ۴۴ سوره طه، زمانی که حضرت موسی (ع) برای سخن گفتن با فرعون از جانب پروردگار مامور می‌شود به او امر می شود با کلام نرم و مهربانانه با او سخن بگوید. فقولا له قولا لینا.

و در عین حال کلام باید محکم و استوار باشد. قولا سدیدا.

قولا کریما: کریمانه و بزرگوارانه

 
سخن گفتن در ادبیات و فرهنگ کهن ما هم همواره جایگاه ویژه‌ای داشته. اینکه سعدی یکی از هشت باب گلستان را به آداب صحبت اختصاص داده یکی از مصادیق جایگاه والای سخن گفتن هست.
 

اما چگونه سخنی را باید بر زبان راند؟

اندیشه قبل از سخن:

سعدی در گلستان چه زیبا بیان می‌کند: اول اندیشه وانگهی گفتار

روایات بسیاری در این زمینه در تعالیم دینی ما وجود دارد از جمله اینکه

امام هادى علیه السلام : نادان، اسیر زبان خویش است.

امام على علیه السلام : تا سخن را به زبان نیاورده اى، سخن در بند توست. همین که آن را به زبان آوردى، تو در بند سخن در مى آیى.

پیامبر اکرم(ص) میفرماید: گفتار نیک باعث افزایش روزی ثروت  و طول عمر میگردد

 

اما چه جور اندیشه‌ای؟ اندیشه مثبت

تا فکر و اندیشه مثبت نباشد، بازده مثبت نخواهد داشت.

 

شاید شما هم به خاطر داشته باشید که در گذشته بزرگترهامون همیشه میگفتند حرف خوب بزنید!

منظور از حرف خوب چیست؟ همان کلام خیر.

پیامبر رحمت و مهربانی می‌فرماید من کان یومن بالله و الیوم الاخر فلیقل خیرا او یسکت

کسی که به خدا و روز قیامت ایمان دارد کلام خیر برزبان جاری می‌کند یا سکوت می‌کند.

 

بسیاری از شما عزیزان با قانون جذب آشنا هستید. اینکه اگر ما خیر و خوبی را منتشر کنیم، روی کائنات اثر مثبت می‌گذارد و خیر و خوبی در نهایت به سوی خود ما بر می‌گردد. پس اگر طالب خوبی هستیم، باید نیکی کنیم.

تصور کنید اگر با کمک هم جهانی را بسازیم سرشار از انسانهایی که خیر و خوبی را برای همگان می‌خواهند…و به قول حضرت حافظ عالمی دیگر بباید ساخت وز نو آدمی…

 

و کلام آخر اینکه

اعتقاد به گفته: چیزی را بگوییم که قلبا به آن معتقد هستیم. مخاطب هوشمند است و متوجه خواهد شد.

سخن کز جان برون آید  نشیند لاجرم بر دل

 

اما بعد از اینکه به ویژگی‌های یک کلام مناسب آگاه شدیم، باید بتوانیم منظورمان را هم بیان کنیم.

راهکاری که بعد از مطالعه و تجربه در این زمینه به شما عزیزان پیشنهاد می‌دهم این است که

ابتدا ببینیم چه می‌خواهیم بگوییم؟ هسته اصلی سخن حافظ چه زیبا گفته است: چون جمع شد معانی گوی بیان توان زد

دوم ببینیم به چه کسانی و در چه فضایی قرار هست صحبت کنیم؟ مخاطب شناسی

در نهایت کلام را به اصطلاح در زرورق می‌پیچیم و با بهترین بیان مطرح می‌کنیم. زیباسازی کلام

افزایش حجم تنفس

کلید داشتن صدای گرم و تاثیرگذار، تنفس صحیح دیافراگمی یا شکمی است. به صورت کاملا ساده یعنی اینکه سعی کنید موقع نفس کشیدن، به جای قفسه سینه، شکمتان بالا و پایین برود. موقع دم به گونه ای هوا را به داخل ریه بکشید که گویی با احشاء شکمی تنفس می کنید. درست مثل یک دستگاه مکنده قوی که سعی دارد هوا را با با حجم بیشتری به درون خود بکشد. سپس نفس را حبس کنید و سعی کنید به آرامی عمل بازدم را انجام دهید. هر چقدر بازدم را طولانی تر کنید مفید تر خواهد بود.

حجم تنفس خود را با تمرینهای مناسب افزایش دهید. مانند شمردن اعداد در بازدم و تمرین افزایش تعداد این اعداد. یعنی موقع بازدم شروع به شمردن اعداد از یک تا جایی که می توانید کنید. در هر بار تمرین سعی کنید این زمان را طولانی تر کنید و اعداد بیشتری را بشمارید. مثلا اگر در یک بازدم تا عدد ۴۰ شمردید، در بازدم بعدی سعی کنید این شمارش تا عدد ۴۵ افزایش پیدا کند. هر چه می توانید بازدم را به عدد بالاتری برسانید.

یکی دیگر از تمرینهای مناسب برای افزایش حجم تنفس، قراردادن یک برگه کاغذ روی دیوار است. به این صورت که سعی کنید با استفاده از بازدم قوی، کاغذ را روی دیوار نگه دارید. زمان را یادداشت کنید و سعی کنید هر بار زمان طولانی تری کاغذ را روی دیوار نگه دارید.

تمرین شمع هم میتواند تمرین خوبی باشد. یک شمع را روشن کنید و در فاصله دو متری آن قرار بگیرید. سعی کنید با استفاده از قدرت بازدم آن را خاموش کنید. میتوانید این فاصله را به مرور بیشتر کنید.

چگونه کلام خود را شروع کنیم؟

توجه داشته باشید که شما در لحظات اول سخن گفتن، توسط افراد قضاوت خواهید شد. پس بهترین وجه خودتان را به نمایش بگذارید. در ابتدای سخنرانی، کلام شما به هیچ عنوان مورد توجه حاضرین نیست، بلکه احساسی که با دیدن شما پیدا میکنند بسیار اهمیت دارد. تلاش کنید تا خود واقعی تان باشید تا به مخاطب شما احساس تصنعی بودن دست ندهد. قبل از شروع سخنرانی تصویرسازی ذهنی مثبت انجام دهید و به خودتان القا کنید بهترین سخنرانی را خواهید داشت.

3d human give a lecture behind a podium

زمانی که به جایگاه سخنرانی دعوت می شوید، با اقتدار و با گردنی افراشته وارد جایگاه شوید. قبل از شروع صحبت به تمام حاضرین با مهربانی نگاه کنید تا شما و مخاطب حس بهتری پیدا کنید. صحبت خود را با اقتدار و محکم شروع کنید تا مطمئن‌تر به نظر بیایید.

میتوانید سخن خود را با طرح یک پرسش مرتبط با موضوع شروع کنید تا ذهن مخاطب از همان لحظه اول درگیر صحبتهای شما شود. برای برقراری ارتباط با مخاطب میتوانید صحبت خود را با طرح یک داستان مرتبط با موضوع بحث شروع کنید.

آداب حضور در جلسات رسمی

سلام دوستان. قطعا برای شما عزیزان بارها پیش آمده که به جلسه ای دعوت شده اید که قرار است در آنجا صحبت کنید و یا فقط حضور داشته باشید. حتما میدانید که هر چیزی آدابی دارد. ما در این نوشتار قصد داریم ببینیم آداب فن بیان و حضور در جلسات رسمی چیست. این موارد را به صورت تیتروار و کلی در این نوشتار میتوانید ملاحظه فرمایید. در بخشهای دیگر سعی میکنیم مواردی را که ضرروی است بیشتر بسط دهیم.

  1. اگر در جلسه‌ای شرکت می‌کنید، از قبل برای صحبت کردن احتمالی آماده باشید. حتی اگر با شما هماهنگ نشده باشد.
  2. قبل از شروع جلسه، در خصوص آن اطلاعات کافی کسب کنید: موضوع جلسه، تعداد افراد حاضر در جلسه، افراد حاضر در جلسه، سطح جلسه و… .
  3. در جلسات حتما برگه یادداشت و خودکار به همراه داشته باشید و نکات مهم را به همراه تاریخ یادداشت کنید.
  4. لباس رسمی و مناسب جلسه بپوشید. آنچه در ابتدا مورد توجه مخاطب قرار میگیرد، پوشش لباس و آراستگی شماست.
  5. بهداشت دهان و بدن را جدی بگیرید و همیشه از معطر بودن خود مطمئن شوید. امام صادق (ع) می فرماید: عطر زدن از سنتهای پیامبران است.
  6. در هر جلسه ای که حضور دارید، احترام به سخنران و سایرین را با سکوت کردن و گوش سپردن به صحبتها رعایت کنید. احترام به دیگران، احترام به شخصیت خودتان است.
  7. برای آنکه گوینده خوبی باشید، نخست باید شنونده خوبی باشید. در جلسات به سخنان دیگران کاملا گوش دهید نه اینکه در ذهن خود جملاتی را که قرار است بر زبان جاری کنید مرور کنید.
  8. مثل یک شنونده باهوش و مشتاق با تمام حواس خود در جلسات شرکت کنید.
  9. اگر سخنران از شخص خاصی سوال پرسید، سعی نکنید به آن شخص کمک کنید. بلکه منتظر شوید تا او پاسخ دهد. در صورت نیاز به شما اعلام می شود.
  10. اگر یکی از حضار از سخنران سوالی پرسید، هرگز شما پاسخ ندهید، با اینکار نظم جلسه را بر هم خواهید زد.
  11. وقتی سخنران مشغول سخن گفتن است، هرگز به طور ناگهانی تکه نیندازید! علاوه بر اینکه اصلا کار بامزه ای نیست، از ادب نیز به دور است.
  12. از جویدن آدامس در جلسات رسمی خودداری کنید.
  13. مراقب نوشیدنی ها باشید! مراقب باشید موقع نوشیدن چای و … صدای اضافه ایجاد نکنید و با صدا هورت نکشید.
  14. خمیازه نکشید و اگر به صورت ناگهانی مجبور به این کار شدید، دستان خود را جلوی دهانتان بگذارید. برای جلوگیری از خمیازه کشیدن، آب بنوشید تا اکسیژن لازم را به بدن برسانید.